آموزش تاریخ

امام علی (ع) : چنان در تاریخ پیشینیان نگریستم که گویی یکی از آنان بوده‌ام.

تعریف: تاریخ عبارت‌است از آموختن گذشته برای درک معنای زمان حال.

اهداف آموزش تاریخ

دانش‌آموزان:

  • تاریخ پیشینیان را فراگیرند و آن را با زندگی امروز خود مرتبط ساخته و از آن عبرت گیرند.
    • زمینه‌های تاریخی و زندگی افراد را بشنوند، وجوه تشابه آن با وضعیت کنونی خود را (از لحاظ اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، روانشناختی و …) بفهمند و از زندگی گذشتگان عبرت بگیرند.
    • درگیری‌های آدمیان را با حکومت، مرگ، سرشت زندگی و … مشاهده کرده و همزادپنداری کنند.
    • آدمی را در کشاکش قدرت‌ها ببینند.
    • در پرتو پیوند تاریخ با زندگی خود، به خویشتن بازگردند: خودهای مختلف را تشخیص داده و درگیری این خودها را مشاهده نمایند و درصدد وحدت برآیند.
  • با مفهوم انتخاب در زمینه آموزش تاریخ آشنا شوند:
    • انتخاب پیشوا، راه، همراه، خدا یا بت، دنیا یا آخرت، صدق و کذب، شکر و کفران، خودی تازه و حیاتی تازه را در زمینه تاریخ زندگی افراد به یاد آورند.
    • انتخاب را همچون شکر آزمون و یا همچون راه رسیدن یه سرنوشت یا غایت بیانگارند.
    • نتایج هر انتخاب تاریخی را تا زندگی امروز و سپس تا قیامت امتداد دهند و هر تصمیمی را همچون انتخاب بین تحقق جهنم یا بهشت (دنیوی و اخروی) بدانند.
    • انتخاب‌های مختلف را مقایسه و تجزیه و تحلیل نمایند. (انتخاب‌ در یک یا چند موقعیت، انتخاب‌های یک یا چند نفر و مقایسه نتایج انتخاب‌ها، تحلیل این‌که اگر انتخاب دیگری می‌کرد یاتصمیم دیگری می‌گرفت، چه سرنوشتی در انتظار او بود.)
    • ملاک‌ها و ارزش‌هایی برای انتخاب بیاموزند و بتوانند از این ملاک‌ها برای انتخاب‌های پیش‌رو استفاده کنند.
  • با ارزش‌ها و رذائل اخلاقی در زمینه تحقق یافته تاریخ آشنا شوند و معنای ارزش‌ها و رذائل اخلاقی را به صورت تمثل یافته درک کنند.
    • بیاموزند که مفهوم اصیل یک ارزش خارج از کلیشه‌های تشریعی و تئوری رایج چیست و زیستن یک اخلاق را در عمل ببینند. (به عنوان مثال مفهوم صبر جمیل را در زندگی حضرت یعقوب بچشند.)
    • ضد ارزش‌ها را در رفتار و اعمال افراد در یک زمینه تاریخی ببینند و به کمک ضد ارزش‌ها، اهمیت ارزش‌های اخلاقی را درک کنند.
    • برای تحقق ارزش‌ها تلاش کنند و در مقابل ضد ارزش‌ها بایستند.
  • با گذشته و میراث تاریخی آشنا و درگیر شوند.
    • دینامیسم تاریخ را درک کنند (تاریخ همچون دوی امدادی) و به اهمیت و نقش هر انسان در پویش تاریخی بشر پی‌ببرند.
    • میراث یک شخص یا اشخاص را ببینند، بدانند که بر شانه‌ی تلاش دیگران نشسته‌اند و خود را وارث تلاش گذشتگان بدانند.
    • در پرتو درک تاریخ، پیوند جمعی و فراتاریخی را درک کنند. (ماهی که درآسمان است و تو بدان می‌نگری همان است که موسی به آن نگاه می‌کرده‌است.)
    • با جبریت تاریخ و گذشته‌های ناگوار آدمیان درگیر شوند و به دنبال راه حل‌هایی برای تغییر گذشته و حال و آینده برآیند.